Ως δύσκολο έτος με ασύμμετρους κινδύνους που όμως αφήνει μια περισσότερο γλυκιά παρά πικρή γεύση καθώς φεύγει, αποτιμά το 2017 το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε άρθρο στο blog του, συστήνοντας παράλληλα ένταση στις μεταρρυθμλισεις το 2018.
Οι συγγραφείς του άρθρου παρατηρούν την επίδραση εμφύλιων συγκρούσεων, φυσικών καταστροφών, των γεωπολιτικών εντάσεων και των χαμηλών τιμών στα καύσιμα σε σημαντική μερίδα οικονομιών, επισημαίνοντας ότι αν και η κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας παρουσιάζει ουσιαστική βελτίωση, περίπου το 25% τ ν χωρών υπολείπεται του μέσου όρους σε επίπεδο κατά κεφαλήν ανάπτυξης.
Από οικονομικής πλευράς, όμως, το 2017 κλείνει με ιδιαίτερα ισχυρή ανοδική δυναμική, καθώς η ανάπτυξη επιταχύνεται σε μεγάλο μέρος του κόσμου με την ευρύτερη κυκλική άνοδο από την αρχή της δεκαετίας.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ αυτά τα πέντε γραφήματα σκιαγραφούν το 2017:
1. Μια αξιοσημείωτη πτυχή της ανάκαμψης του περασμένου έτους είναι το εύρος της. Η ανάπτυξη επιταχύνθηκε σε περίπου τρία τέταρτα των χωρών – το υψηλότερο ποσοστό από το 2010. Ακόμα πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι από τις χώρες που είχαν υψηλή ανεργία εδώ και αρκετό καιρό, για παράδειγμα, αρκετές στη ζώνη του ευρώ, αρκετές συμμετέχουν στην ανάκαμψη, καταγράφοντας παράλληλα ισχυρή αύξηση της απασχόλησης.
Ορισμένες από τις μεγαλύτερες αναδυόμενες οικονομίες, όπως η Αργεντινή, η Βραζιλία και η Ρωσία, βγήκαν από την ύφεση. Ωστόσο, σε όρους κατά κεφαλήν εισοδήματος, η ανάπτυξη σχεδόν στο ήμισυ των αναδυόμενων αγορών και των αναπτυσσόμενων οικονομιών – ιδίως των μικρότερων – υπολείπεται τις προηγμένες οικονομίες, ενώ σχεδόν το 25% παρουσίασε πτώση.
Οι χώρες που αντιμετώπισαν τα σημαντικότερα προβλήματα ήταν ως επί των πλείστων εξαγωγείς πετρελαίου και οικονομίες χαμηλού εισοδήματος που μαστίζονται από εμφύλιες διαμάχες ή φυσικές καταστροφές.
2. Υποστηριζόμενη από την ανάκαμψη των επενδύσεων, η παγκόσμια αύξηση του εμπορίου ανέκαμψε από τον πιο αργό ρυθμό του από το 2001, εξαιρώντας ωστόσο την ύφεση του 2009. Οι αδύναμες κεφαλαιουχικές δαπάνες στον ενεργειακό τομέα συνέβαλαν σημαντικά στην αδυναμία των παγκόσμιων επενδύσεων το 2016.
3. Οι τιμές των μετάλλων και των καυσίμων υποστηρίχθηκαν από την ισχυρότερη δυναμική της παγκόσμιας ζήτησης καθώς και από τους περιορισμούς στον εφοδιασμό στον τομέα της ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των διακοπών που οφείλονται στους τυφώνες στις Ηνωμένες Πολιτείες, των οικονομικών διαταραχών στη Βενεζουέλα και των προβλημάτων ασφάλειας στις περιοχές του Ιράκ. Με τις τιμές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης που υποδηλώνουν γενική σταθερότητα ή κάποια κάμψη των τιμών, οι εξαγωγείς βασικών προϊόντων πρέπει να συνεχίσουν την προσαρμογή τους σε χαμηλότερα έσοδα, διαφοροποιώντας ταυτόχρονα τις παραγωγικές και εξαγωγικές μίξεις των οικονομιών τους για να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα και να στηρίξουν τη μελλοντική ανάπτυξη.
4. Η αύξηση των μισθών παρέμεινε αινιγματικά χλιαρή στις προηγμένες οικονομίες, παρά τα μειωμένα ποσοστά ανεργίας. Η συνεχής χαλάρωση των αγορών εργασίας – με τη μορφή ακόμη υψηλής ανεργίας σε ορισμένες χώρες ή τα υψηλά επίπεδα ακούσιας ανεργίας, μερικής απασχόλησης – μαζί με την ασθενή αύξηση της παραγωγικότητας εξηγούν μεγάλο μέρος της υποτονικότητας.
5. Οι αποτιμήσεις μετοχών συνέχισαν να ενισχύονται και πλέον βρίσκονται κοντά σε νέα ρεκόρ, καθώς οι κεντρικές τράπεζες έχουν διατηρήσει εν ισχύ ισχυρά μέτρα νομισματικής πολιτικής, απαντώντας στην πρόκληση του χαμηλού πληθωρισμού. Αυτό είναι μέρος μιας ευρύτερης τάσης στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές, όπου τα χαμηλά επιτόκια, η βελτίωση των οικονομικών προοπτικών και η αυξημένη διάθεση για ανάληψη κινδύνων οδήγησαν σε αύξηση αποτιμήσεων περιουσιακών στοιχείων και περιορισμένο της μεταβλητότητας (όπως απεικονίζεται από το δείκτη μεταβλητότητας VIX).
Αν και οι ευνοϊκότερες οικονομικές συνθήκες ενισχύουν τη δυναμική της ανάπτυξης, δημιουργούν παράλληλα, κινδύνους εάν η από το σημείο που το κυνήγι επίτευξης υψηλών αποδόσεων υπερβαίνει αισθητά όρια και εισέρχεται σε αχαρτογράφητα ύδατα.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ η βελτίωση των προοπτικών της παγκόσμιας οικονομίας και η ενίσχυση της αναπτυξιακής δυναμικής δεν πρέπει εφησυχάζει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τις αγορές. Η ευμάρεια και ευφορία είναι πιθανότατα προσωρινές. Για να εξασφαλιστεί μια πιο βιώσιμη ανάκαμψη, θα πρέπει ο χρόνος αυτός να αξιοποιηθεί για την προώθηση μεταρρυθμίσεων.
