Τα μετρητά παραμένουν ο κυρίαρχος τρόπος για συναλλαγές στην Ευρώπη, παρά την επέλαση του πλαστικού χρήματος και των ηλεκτρονικών συναλλαγών, σύμφωνα με έρευνα και ανάλυση της ΕΚΤ, οι οποίες αποκαλύπτουν ότι οι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να πληρώνουν μετρητά, παρά το γεγονός ότι υποστηρίζουν πως θα προτιμούσαν να πληρώνουν με κάρτες.
Αν και παντού προωθείται η χρήση του πλαστικού και ηλεκτρονικού χρήματος το 79% των συναλλαγών στις χώρες της Ευρωζώνης πραγματοποιήθηκε με μετρητά το 2016, ενώ το 25% των πολιτών διατηρούν μετρητά στο σπίτι για προληπτικούς λόγους.
Επίσης, μόλις το 20% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι είχε στην κατοχή του -κάποια στιγμή- χαρτονόμισμα 200 ή 500 ευρώ, ένδειξη του μεγάλου εισοδηματικού χάσματος που παρατηρείται στην Ευρώπη αλλά και της συμπεριφοράς της μεσαίας τάξης.
Όπως επισημαίνεται η αίσθηση ότι τα μετρητά καθίστανται παρωχημένος τρόπος συναλλαγής στην Ευρώπη διαλύεται, ενώ ταυτόχρονα αναδύεται πεδίο δόξης λαμπρό για τις εταιρίες καρτών, e-payemnts και τις κυβερνήσεις ώστε να προωθήσουν τις εναλλακτικές μεθόδους.
Τα μετρητά αν και ενέχουν τον κίνδυνο της κλοπής, είναι πιο προσφιλή στους πολίτες, αφενός λόγω συνήθειας -στους γηραιότερος- αλλά και λόγω προστασίας προσωπικών δεδομένων, κίνησης αύρου ή γκρίζου χρήματος στους νεότερους αλλά και λόγω των εξαντλητικών ελέγχων και χρεώσεων που επιβάλλουν οι τράπεζες και οι αρχές στους πολίτες για το άνοιγμα λογαριασμών και τη χρήση καρτών.
Για παράδειγμα, το ρευστό είναι κυρίαρχο στις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, στη Γερμανία, στην Αυστρία και στη Σλοβενία, όπου εκπροσωπεί το 80% του συνόλου των πληρωμών. Στη Γερμανία και την Αυστρία, που ανήκουν στον «σκληρό πυρήνα» της Ευρωζώνης, το ποσοστό των συναλλαγών με μετρητά πέρυσι ήταν επίσης 80% και άνω. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό μειώνεται στο 45% έως 54% στην Ολλανδία, στην Εσθονία και στη Φινλανδία, γεγονός που σημαίνει ότι λιγότερες από το ήμισυ των πληρωμών έγιναν σε μετρητά.
Συνολικά, πάντως, το 2016 οι καταναλωτές της Ευρωζώνης πραγματοποίησαν 163 δισ. πληρωμές με μετρητά, με κάρτες ή με άλλους τρόπους, φτάνοντας την αξία των 2,968 τρισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των πληρωμών έγινε σε καταστήματα για την αγορά καταναλωτικών ειδών καθημερινής χρήσης, σε εστιατόρια και πρατήρια βενζίνης καθώς και σε εμπορικά καταστήματα.
Όταν ρωτήθηκαν πώς προτιμούν να πληρώνουν, η μεγαλύτερη αναλογία απάντησε με κάρτα και όχι με μετρητά. Ίσως αυτό να αποδίδεται στο γεγονός ότι περίπου τα δύο τρίτα του συνόλου των συναλλαγών τους ήταν σε αξία μικρότερη των 15 ευρώ, ενώ περίπου το ένα τρίτο ήταν αξίας κάτω από πέντε ευρώ. Για παράδειγμα, οι καταναλωτές δεν φαίνεται να θυμούνται τις αγορές καφέ ή λαχείων όσο θυμούνται ένα ζευγάρι παπούτσια. Οι καταναλωτές έχουν την τάση να θυμούνται τις αγορές μεγαλύτερης αξίας, τις οποίες όμως τις κάνουν σε πιο αραιά χρονικά διαστήματα και ξεχνούν τις πληρωμές μικρότερης αξίας που πραγματοποιούν σε καθημερινή βάση.
Η σύνδεση της αξίας με τον τρόπο πληρωμής φαίνεται από το γεγονός ότι το 93% των αγορών κάτω των 5 ευρώ έγινε με μετρητά. Στον αντίποδα στις αγορές που υπερβαίνουν τα 100 ευρώ κυρίαρχος τρόπος πληρωμής ήταν οι κάρτες, οι οποίες κάλυψαν το 35% των δοσοληψιών, με τα μετρητά να χρησιμοποιούνται μόλις στο 32% των περιπτώσεων.
Η εμπειρία ωστόσο σε ορισμένες χώρες δείχνει πως οι συνήθειες μπορούν να αλλάξουν. Ενώ οι ανέπαφες κάρτες εκπροσώπησαν μόλις το 1% των πληρωμών στην Ευρωζώνη το 2016, το ποσοστό αυτό έφτασε περίπου στο 10% στην Ολλανδία. Οι αναλυτές στην έρευνα της ΕΚΤ επισημαίνουν χαρακτηριστικά ότι το μικρό ποσοστό των πληρωμών με ανέπαφες κάρτες -το 81% των συναλλαγών είναι χαμηλότερες των 25 ευρώ- προσδίδει στην τεχνολογία τεράστια δυναμική.
Σε γενικές γραμμές, σύμφωνα με την ΕΚΤ, οι Ευρωπαίοι άνδρες κουβαλούν περισσότερα μετρητά από τις γυναίκες, ενώ και οι ηλικιωμένοι διατηρούν μεγαλύτερη ρευστότητα από τους από τους νεότερους.
Ενδεικτικά, οι ομάδες ηλικίας 18 έως 39 ετών είχαν μαζί τους 41 έως 51 ευρώ, ενώ οι άνθρωποι 55 ετών και άνω μετέφεραν 76 έως 84 ευρώ.
