Σε κομβικό σημείο οι αγορές διεθνώς καθώς το γεωπολιτικό ρίσκο αυξάνεται, η αβεβαιότητα επιστρέφει και η διάθεση ανάληψης ρίσκου περιορίζεται, δημιουργώντας πλέον προϋποθέσεις για ανάσχεση του ρυθμού ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας. Οι κεντρικοί τραπεζίτες εμφανίζονται ακόμη να διατηρούν την ψυχραιμία και την αισιοδοξία τους στις πρόσφατες εκθέσεις τους, υποστηρίζοντας ότι η ανάπτυξη έχει εδραιωθεί και ότι ένας βαθμός πολιτικού ρίσκου έχει ενσωματωθεί στις προβλέψεις τους.
Παρ’ όλα αυτά οι επενδυτές εμφανίζονται αρκετά πιο ανήσυχοι τις τελευταίες ημέρες και ενώ ο Μάριο Ντράγκι και η Τζάνετ Γέλεν με εκθέσεις και δηλώσεις τους έκαναν λόγο για προοπτική σταθερής αλλά βιώσιμης ανάπτυξης παρά τις αντιξοότητες που γεννά ο γεωπολιτικός κίνδυνος από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, την Ανατολική Ευρώπη και τη Νότια Σινική Θάλασσα καθώς και οι αναμενόμενες αναταράξεις από τις νέες πολιτικές που θέλει να εφαρμόσει στο διεθνές εμπόριο ο Ντόναλντ Τραμπ.
Ο χρυσός και το γεν σκαρφάλωσαν χθες σε υψηλά 5μηνου, οι αποδώσεις των αμερικανικών ομολόγων πλησίασαν τα ιστορικά χαμηλά τους και ο δείκτης φόβου VIX βρέθηκε στο υψηλότερο επίπεδο από το Νοέμβριο. Η κατάσταση είναι οριακή, η διατήρηση της αβεβαιότητας μπορεί να πυροδοτήσει αντιστροφή της τάσης και sell off στις αγορές με ευθεία και αναλογική επίδραση στην οικονομία.
[graphiq id=”ejkMyOkTsc5″ title=”Η πορεία των χρηματιστηρίων” width=”700″ height=”484″ url=”https://w.graphiq.com/w/ejkMyOkTsc5″ ]
Μπορεί οι αγορές να υπεραντιδρούν βραχυχρόνια έναντι κινδύνων που παραδοσιακά έχουν υποαποδόσει των προσδοκιών, όπως η Βόρειος Κορέα, ωστόσο η κατάσταση περιπλέκεται από τις διαρκείς αλλαγές πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ, την προσπάθεια αναπροσαρμογής των σφαιρών επιρροής μεταξύ ΗΠΑ, ΕΕ, Ρωσίας και Κίνας αλλά και από τον πρόσθετο κίνδυνο που αναπτύσσεται λόγω της νωχελικής οικονομικής ανάκαμψης.
Το γεν ενισχύθηκε έναντι όλων των νομισμάτων των G10, κυρίως λόγω των εντάσεων με τη Βόρειο Κορέα, επηρεασμένο από τη ρητορική και τη δημόσια -μέσω twitter- διπλωματία του Ντόναλντ Τραμπ. Ανησυχία γεννά για τις αγορές και η σθεναρή άρνηση του Βλάντιμιρ Πούτιν να εγκαταλείψει τον Μπασάρ αλ-Άσαντ καθώς και η οικοδόμηση μετώπου που θέτει τη Ρωσία στη γωνία.
[graphiq id=”6KUCDRPIaxf” title=”Η πορεία των αμερικανικών αγορών” width=”700″ height=”595″ url=”https://w.graphiq.com/w/6KUCDRPIaxf” ]
Ενδεικτικό του κλίματος που διαμορφώνεται στις αγορές είναι ότι χθες επ΄τα από τους 11 κλάδους του S&P 500 έκλεισαν στο κόκκινο, ενώ ο δείκτης φόβου της αγοράς, VIX, αναρριχήθηκε στο υψηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο. Ο VIX βρίσκεται πλέον σε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο τεχνικό σημείο αντανακλώντας την κρισιμότητα της κατάστασης παγκοσμίως. Αν ο δείκτης φόβου υπερβεί τα τρέχοντα επίπεδα τότε η προοπτική είναι για ράλι… φόβου και sell-off στις μετοχές.
Οι εστίες γεωπολιτικού ρίσκου
Εντάσεις υπάρχουν όμως και στη Λατινική Αμερική όπου η Βενεζουέλα φλερτάρει με το χάος, η Βραζιλία με την αστάθεια και οι υπόλοιπες χώρες απέχουν αρκετά από τη σταθερότητα.
Δραματικά επιδεινούμενη είναι και η κατάσταση στην Αφρική όπου η Νότιος Αφρική καρκινοβατεί με τον πρόεδρο Ζούμα να αρνείται να εγκαταλείψει αν και πιέζεται από πολλά πλευρές. Βορειότερα ο λιμός έχει γονατίσει Νότιο Σουδάν, Υεμένη, Σομαλία και πλήττει και τη Νιγηρία. Εκεί σύμφωνα με τον ΟΗΕ πλήττονται πάνω από 16 εκατομμύρια άνθρωποι, πληθυσμοί εκτοπίζονται εσωτερικά και άλλοι αναζητούν διέξοδο στη μετανάστευση.
Την ίδια στιγμή οι ΗΠΑ περικόπτουν δραματικά τα προγράμματα οικονομικής στήριξης της Αφρικής, USAID, τη στήριξη σε προγράμματα του ΟΗΕ και ανεβάζουν την ένταση στη Συρία. Η Ευρώπη προσπαθεί να καλύψει το κενό με επενδυτικά προγράμματα μέσα από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων αλλά απέχει πολύ από την έγκαιρη αντιμετώπιση του λιμού.
Διαβάστε επίσης: Η ταυτότητα του προσφυγικού στην Ευρώπη
Το Ισλαμικό Κράτος χάνοντας εδάφη και πηγές εισοδήματος στη Συρία και το Ιράκ γίνεται πιο ευέλικτο, σχηματίζει συνεργασίες και εδραιώνει κοινά δίκτυα με άλλες ισλαμιστικές τρομοκρατικές οργανώσεις αλλά και με εγκληματικές οργανώσεις για την προώθηση ναρκωτικών, διακίνηση μεταναστών και εμπόριο ανθρώπων. Η επέκταση των δραστηριοτήτων του ISIS ξεκίνησε προς Πακιστάν και Αφγανιστάν με δίκτυα ναρκωτικών και κοινές τρομοκρατικές επιθέσεις κατά Σιιτών με στόχο τον εσωτερικό εκτοπισμό και τον έλεγχο περιοχών.
[graphiq id=”1oe5wTgb8UJ” title=”Η παγκόσμια στρατηγική του ISIS” width=”700″ height=”591″ url=”https://w.graphiq.com/w/1oe5wTgb8UJ” ]
Δεν περιορίστηκε όμως εκεί, το Ισλαμικό Κράτος σε συνεργασία με τοπικές τρομοκρατικές οργανώσεις εφαρμόζει πολιτική πογκρόμ κατά χριστιανών στην Αίγυπτο προκαλώντας τρόμο, εσωτερικό εκτοπισμό και απειλώντας με αποσταθεροποίηση τη χώρα. Η κατάσταση οδήγησε τον πρόεδρο Σίσι να κηρύξει την Αίγυπτο σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης για τρεις μήνες και να διατάξει τον στρατό να αναλάβει τον έλεγχο και τη φύλαξη δημόσιων υποδομών σε ολόκληρη τη χώρα.
Σε οριακό σημείο βρίσκεται όμως και η κατάσταση στην Τουρκία, με το Δημοψήφισμα να πλησιάζει και το ενδεχόμενο νίκης του “ΝΑΙ” που υποστηρίζει ο Ταγίπ Ερντογάν να προκαλεί τρόμο στους Ευρωπαίους ηγέτες, ενώ οι ΗΠΑ επιδεικνύουν έλλειψη ενδιαφέροντος, σε αυτή τη φάση.
Μετέωρη παραμένει και η κατάσταση στην Ουκρανία όπου προσφάτως εκτελέστηκε συμβόλαιο πολιτικής εν ψυχρώ δολοφονίας αντιπάλου του Βλάντιμιρ Πούτιν μέσα στους δρόμους του Κιέβου, η επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της χώρας παραιτήθηκε υπό το κράτος απειλών.
Σε σημείο βρασμού βρίσκονται οι πολιτικές εντάσεις στην πΓΔΜ όπου δυο μήνες μετά τις εκλογές δεν έχει σχηματιστεί κυβέρνηση καθώς ο πρόεδρος της χώρας αρνείται να παραδώσει εντολή στους αλβανόφωνους υπό το φόβο αλβανοποίησης της χώρας, με τη Ρωσία από τη μια πλευρά και την ΕΕ και τις ΗΠΑ από την άλλη να ερίζουν για τον έλεγχο του κρατιδίου.
Εξελίξεις όμως έχουν πυροδοτηθεί και στην περιοχή της Γιουγκοσλαβίας όπου η Σερβία πιέζεται τόσο από την αναζωπύρωση του αλβανικού εθνικισμού στο Κόσοβο όσο και από την είσοδο του Μαυροβουνίου στο NATO αλλά και από την προσπάθεια του Ταγίπ Ερντογάν να παίξει εθνικιστικά παιχνίδια με την Κροατία.
Εστίες οικονομικής έντασης
Σε κατάσταση ακραίας οικονομικής κρίσης βρίσκεται η Ελλάδα, υποσκάπτοντας την πολιτική σταθερότητα, ανεβάζει το γεωπολιτικό ρίσκο και προσφέρει έδαφος για τη χρήση του προσφυγικού ως μοχλού πίεσης από τον Ερντογάν προς την Ευρώπη.
Παράλληλα η αδυναμία της Ευρώπης να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την ελληνική πλήττει την αξιοπιστία των θεσμών της Ευρωζώνης, εγείροντας παράλληλα ερωτηματικά για την πολιτική βούληση και τη δυνατότητα χωρών όπως η Γερμανία και η Γαλλία να καθοδηγήσουν την ΕΕ στη μετά Brexit εποχή.
Σε δύσκολη θέση παραμένει το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα με αποτέλεσμα η Κομισιόν και η ΕΚΤ να αναγκαστούν να παγώσουν την εφαρμογή των κριτηρίων της Βασιλείας ΙΙΙ υπό το φόβο μαζικών αυξήσεων κεφαλαίων.
Αναδυόμενες κρίσεις
Η αντίστροφη μέτρηση για τις εθνικές εκλογές σε Γαλλία, Γερμανία έχει ξεκινήσει, υπάρχουν όμως και εκλογικές αναμετρήσεις σε μικρότερες χώρες και μικρότερης κλίμακας που επίσης γεννούν αβεβαιότητα και κίνδυνο επιπλοκών όπως:
- Το τουρκικό δημοψήφισμα που είναι προγραμματισμένο για τις 16 Απριλίου
- Οι τοπικές εκλογές στη Μεγάλη Βρετανία στις 4 Μαίου
- Βουλευτικές εκλογές στη Γαλλία στις 11 Ιουνίου
- Βουλευτικές εκλογές στην Αλβανία στις 18 Ιουνίου
- Βουλευτικές εκλογές στη Νορβηγία στις 11 Σεοτεμβρίου
Οι εκλογικές αναμετρήσεις έχουν να αντιμετωπίσουν την ασύμμετρη απειλή των fake news, τη διάθεση τρίτων χωρών να αναμειχθούν σε αυτές και να επηρεάσουν το αποτέλεσμα και την άνοδο της λαϊκιστικής ακροδεξιάς ως συνάρτηση πολλών παραγόντων αλλά και παρεμβάσεων…
